Hypertrofische Cardiomyopathie (HCM)
Hypertrofische Cardiomypathie, ook wel HCM genaamd, is een hartafwijking die aangetroffen wordt bij alle katten, ongeacht of deze nu wel of niet een stamboom hebben, dus zowel bij raskatten als huis- tuin en keukenkatten. * Cardio staat voor hart en myopathie voor spieraandoening.
Het hart is een pomp die de bloedcirculatie in het lichaam verzorgt. Net als bij mensen heeft het hart van een kat vier kamers; de rechter boezem, de rechter kamer, de linkerboezem en de linkerkamer.
De rechter boezem ontvangt bloed van diverse grote aderen en stuwt dit naar de rechterkamer. Door het samentrekken van de rechterkamer wordt het bloed naar de longslagader gepompt vanwaar het door beide longen stroomt. Hierbij wordt het bloed van zuurstof voorzien, vervolgt zijn weg naar de linkerboezem en van daar naar de linkerkamer waar het door samentrekking in de grote lichaamslagader of aorta wordt gepompt. Hiervandaan stroomt het bloed door de verschillende organen om zich via de holle aders weer te verzamelen in de rechterboezem. De hartkleppen zorgen er voor dat het bloed maar één kant uit kan en verhinderen dat het terugstroomt.

Bij HCM zijn de spieren van de wand van de linkerkamer in dikte toegenomen (hypertrofie). Dit veroorzaakt een toenemende verstijving in de linkerkamer waardoor die zich niet efficiënt kan vullen. Bovendien wordt de ruimte in de linkerkamer steeds kleiner, met als gevolg dat minder bloed rond gepompt wordt en de ruimte in de linkerboezem vergroot. Hierdoor ontstaat o.a. een vergrootte kans op trombose. Door een drukstijging in de linker boezem neemt de druk in de longvaten toe, wat leidt tot vochtophoping in de longen en de borstkas. Tevens kan bij HCM een verdikking van de spieren waarmee de hartkleppen bevestigd zijn optreden en een abnormale beweging van de hartkleppen, ook wel SAM (Systolic Anterior Motion) genaamd, ontstaan.

Symptomen
Het is heel goed mogelijk dat een kat niet of nauwelijks symptomen vertoont. Het eerste symptoom kan een plotselinge dood zijn. Klassieke voorbeelden hiervan bij mensen zijn jonge sporters die tijdens de uitoefening van hun sport plotseling neervallen.
De volgende klachten zijn mogelijk:

slechte eetlust

benauwdheid

versnelde ademhaling

verlamming van de achterpoten

hartruis.
Opgemerkt moet worden dat niet iedere hartruis een teken van HCM is en niet bij alle gevallen van HCM een hartruis (via een stethoscoop) kan worden gehoord.

Diagnose
Aangezien de symptomen heel subtiel kunnen zijn, is de enige betrouwbare methode voor het opsporen van HCM het maken van een echocardiogram, of bij overlijden een autopsie.
Katten die aan HCM gestorven zijn hebben meestal een relatief groot hart met een vergrote linker boezem. De diagnose HCM wordt daarbij vastgesteld als andere mogelijkheden die vergelijkbare symptomen kunnen veroorzaken (zoals verhoogde schildklierwerking) zijn uitgesloten. In het algemeen wordt HCM aangetroffen bij katten jonger dan 5 jaar (maar het kan ook op latere leeftijd voorkomen). Bij Maine Coons is deze afwijking wel aangetroffen bij kittens op de leeftijd van 6 maanden, maar gebruikelijk is rond de 2 jaar. Ook het geslacht kan een rol spelen. Bij katers wordt deze afwijking meestal op jongere leeftijd vastgesteld dan bij poezen. Daarnaast is opvallend dat bij katten, waarbij op zeer jonge leeftijd HCM wordt vastgesteld, er meestal sprake is van een agressievere vorm, waarbij de levensverwachting zeer kort is.

Behandeling
Er is geen genezing mogelijk, maar medicijnen kunnen HCM katten soms nog wel 6 jaar in leven houden! De behandeling varieert naar gelang de symptomen en kan bestaan uit het geven van vochtafdrijvers, middelen die de hartwerking verbeteren of die de kans op trombose verminderen en een hartondersteunend dieet. Stress moet zoveel mogelijk worden vermeden.

Vererving
Men gaat er van uit dat HCM autosomaal dominant vererft. Autosomaal houdt in dat het niet uitmaakt of het van de moeder of de vader komt, dominant betekent dat al één ouder dit hoeft te vererven.
Van HCM wordt gezegd dat het een variabele expressie heeft met een incomplete penetratie. Niet alle katten met HCM hebben dezelfde verschijnselen; ook is er een grote variatie in de wijze waarop HCM zich ontwikkelt. Er zijn ook katten die HCM vererven en zelf helemaal geen verschijnselen vertonen.
De leeftijd waarop bij katten HCM wordt vastgesteld zegt niets over de leeftijd waarop dit mogelijk bij het nageslacht zou kunnen voorkomen.

Testen
Er is dan ook geen 100% garantie dat een kat die middels een echo is getest op HCM dit inderdaad niet heeft of vererft. Het is een momentopname, maar de enige testmogelijkheid zolang er nog geen DNA-test is. De huidige methode biedt in ieder geval wel de mogelijkheid om die katten die positief testen uit de fok te halen.In 1993, toen wetenschappers bij de mens een HCMgen (beta cardiac myosine) gevonden hadden en daarin diverse afwijkingen veroorzakende mutaties in ontdekten, was er goede hoop dat een DNA-test niet ver weg meer was. Echter dit gen bleek bij de kat niet de boosdoener te zijn. Het onderzoek naar de betrokken genen is zeer tijdrovend, maar de laatste tijd is daar wel vooruitgang in. Er zijn inmiddels meer menselijke HCMgenen gevonden en die worden allemaal vergeleken. Het is heel goed mogelijk dat HCM bij katten door meerdere genen veroorzaakt wordt en dat die per ras zelfs kunnen verschillen. Dit zou een verklaring kunnen zijn voor de verschillende verschijningsvormen van HCM.Voor het maken van een echo is meestal geen narcose nodig. Het onderzoek duurt ca. een half uur. Er wordt een kleine plek bij de oksel kaal geschoren. Bij een halflangharig kat valt die meestal niet op en hoeft dan ook geen beletsel te vormen om de kat op shows uit te brengen. (In Amerika worden zelfs wel onderzoeken naar HCM op een kattenshow georganiseerd!)In de HCM-richtlijnen van de MCBFA wordt aanbevolen om alle fokkatten te laten testen op HCM voordat ze voor de fok worden gebruikt, te beginnen op de leeftijd van 1 jaar en dit jaarlijks te herhalen. Gezien het feit dat katers een grotere invloed hebben op het fokbestand en bij hen de afwijking zich op een jongere leeftijd ontwikkelt, wordt zelfs aangeraden om dit elke zes maanden te doen. Afgeraden wordt om poezen te laten testen op HCM tijdens de zwangerschap of de zoogperiode omdat dan een verkeerde indruk kan ontstaan. Daarnaast wordt geadviseerd om 'gepensioneerde' fokkatten te testen om een helikopterblik op het fokprogramma van de fokker te verkrijgen. Vanzelfsprekend geeft dit alleen maar een goed beeld als dit over meerdere generaties wordt gedaan.
Er zijn in Nederland een aantal fokkers die hun fokkatten jaarlijks al dan niet vanaf een bepaalde leeftijd testen. Daarnaast zijn er ook fokkers die helemaal niets doen of alleen testen indien daar een directe aanleiding voor is zoals de diagnose van HCM bij een familielid van hun kat. Men kan zich af vragen of het het risico waard is om met katten te fokken die een direct familielid, zoals een ouder, hebben waarbij HCM is geconstateerd. Er is namelijk geen leeftijdsgrens waarop men zeker kan zijn dat een kat HCM-vrij .

Hypertrofische Cardiomyopathie (HCM)